Animelerde Moda (1900-1940)

Love Through a Prism (ONA) (2026)

Dönem / Period hikayes 2026 yapımı anime Love Through a Prism (2026)'nın büyük bölümü İngiltere'de ve bir ikisi de Japonya'da geçiyor. 

Başlangıç yılı 1914'ün sonları. Tarih belli çünkü olaylar 1915'te başlayan dünya savaşına bağlanıyor. Daha sonra 1919 ve 1921 yıllarından karelerle tamamlanıyor. Titanikten manzaralar görür gibiyiz. (Onun tarihi de 1912  zaten.) Sonunda şu devri adam gibi işleyen bir seri oldu. Umarım daha fazlasını da görürüz:)

Çocukken gezdiği bir sergi sonrası ressam olma hayalleriyle taşıyan Lili Ichijoin, Japon değişim öğrencisi olarak İngiltere’deki prestijli Saint Thomas Sanat Akademisi’ne kabul edilir. Yıl 1914. Lili daha önce yalnızca resimlerinden gördüğü başkent Londra'ya ulaştığında büyülenmiş haldedir. 

Önce kalacağı mekana ardından da eğitim hayatını sürdüreceği okula adımını atar... Kit adlı çocukla tanışması bir dizi yalmış anlaşılma ve şamatayı beraberinde getirmişken Sınıfta profesör tarafından tanıtılır. Asyalı olması, eğilerek selam vermesi fısıltıların başlıca sebebidir. Her ay başarılı üç öğrencinin çalışmasının galeride sergilendiği yaklaşan gün için o da verilen ödeve başlar.

Haikara San ga Tooru: 

İlki 2017 ikincisi  Haikara San ga Tooru: Hana No Tokyo Dai 2018'de yapılmış İki sinema filminden oluşuyor. Japonya'da Taisho devri olarak geçen dönemde 1912-1926 yılları arasında geçiyor. Kaynağı manga ve aslında oldukça eski ve izlenmeyecek derecede kötü tasarımlara sahip bir televizyon serisi versiyonu da var. Neyse ki birileri sinemasını yapmaya karar vermiş 

Konu:

My Happy Marriage (2023)

Bu yapımı ilk kez fark ettiğimde Haikara San ga Tooru ile benzer bir zaman dilimini ele alıyor sanki demiştim. My Happy Marriage / My Blissful Marriage'ın kaynağı, Akumi Agitogi'nun kaleminden çıkan, 2019'da Tsukiho Tsukioka tarafından çizilerek 7 cilt halinde basılan Lightnovel'dır. 

Hikaye Meiji Restorasyonu devri Japonya'sında geçiyor. Aslında hayali Meiji Restorasyonu devri deniyor. Çünkü orijinal Meiji Restorasyonu 1868-1912 yıllarını kapsarken animede (Kullanılan arabalar belki söylendiği devre uygun gibi dursa da kadınların giydiği batılı kıyafet modellerine bakarsak) daha çok 1920'li 1930'lu yıllarda yaşanıyor gibi.) Konu ayrıntıları için tanıtım yazısına bakabilirsiniz. Sayfaya ulaşmak için Tıklayınız

My Daddy Long Legs (1910 ile 1920'ler)

Jean Webster tarafından yazılıp 1912'de yayınlanan ve müzikali de sahnelenen "My Daddy Long Legs" yetim Judy Abbott (Kitap: Jerusha Abbott)'ın sadece gölgesini görebildiği gizemli bir yabancı tarafından desteklenmesi ile prestijli bir koleje devam edip çıktığı hayat yolculuğunu anlatıyor. Hikaye yazıldığı dönemin yani 1910'lu yılların izlerini taşıyor. Ancak maalesef anime tasarımı çok kötü.

1910'lu yılların New York'unda geçen hikayenin baş kahramanı 16-17 yaşlarındaki Judy Abbot kar yağışı altında henüz bebekken terk edilip yetimhane kapısına bırakılır. Soyadı telefon rehberindeki ilk harf listesinden adı ise mekanın arka tarafında yer alan mezarlıktaki taşlardan birinden alıntıdır. Her gün ağlayan ve türlü sorunlar çıkaran ufaklıklarla ilgilenen yaşça büyük çocuklardandır. Değerlendirme ve denetim günü liseye gönderilmek üzere seçilme ihtimali olan dört kişiden biri olacağını öğrendiğinde sonunda ayrılma şansı bulabileceği için sevinçten adeta havalara uçar. Sonraki gün hazırlık sürecinde rekora düzeyde türlü sakarlığa imza atıp tüm şansını yok etiğini düşünse de nihayetinde kabul edilen kişidir. New York'da saygın ve varlıklı kimselerin kabul edildiği Lincoln Memorial Lisesinde okurken eğitim masrafları John Smith adında biri tarafından karşılanacaktır.

Akage No Anne / Anne Of Greengables (1910 ile 1930'ları)

Anime 1908'de kaleme alınmaya başlamış. Aynı yıl içinde iki kitap basılmış ve hikayede 10-15 yıllık zaman dilimi geçerken özellikle 70'lerin sonunda yapılan anime versiyonunda bunun gözden kaçtığı fark ediliyor.

Yani daha açık biçimde ifade edersek hikaye 1908'de Anne on yaşında iken başlıyorsa  16 yaşına geldiğinde yıl 1914 olmalı. 1914 yılının modasıysa animedeki yansıtıldığı gibi değil. Yazarın bu kadar ileriyi düşünüp yazmadığını varsayarsak (1890 olduğunu söyleyen yazılar gördüm. Eğer bu doğruysa daha mantıklı diyebiliriz.) görsellerin böyle olması şaşırtıcı değil.

Mars Red (1923): 

Geçtiği dönem: 1920'ler. Tam olarak 1923 yılı. Türü Fantastik, Vampir teması barındır.

 

Honou no Alpen Rose 

 

2. Dünya Savaşı'nın gölgesinde 4-5 yaşlarında geçirdiği kaza sonrası hafızasını kaybeden ve kendisini bulan İsviçreli Lundi (Randy) Cortot  adlı çocuk tarafından Jeudi (Judy /Alicia Brendeadı verilen bir kızın hafızasına kazınan bir melodiyle geçmişinin peşine düşmesi 1940'lı yılların atmosferinde anlatılır.

1985'te 20 bölüm ve sonrasında 2 Oav halinde animeye uyarlanmış olup Michiyo Akaishi tarafından1983-1986 yılları arasında 9 cilt halinde yazılan mangaya dayanır. Müzikleri Joe Hisaishi'ye aittir.

Ai Shoujo Pollyanna Story:

Pollyanna, Eleanor H. Porter'ın dünyaca ünlü roman serisinden uyarlanan 51 bölümlük anime dizisidir. Ailesini küçük yaşta kaybeden Pollyanna yaşamak için geride kalan tek akrabası olan teyzesi Polly Harrington'ın yanına gelir. 

Bayan Polly ailesinin onaylamadığı fakir bir erkekle evlenen kardeşini halen affetmiş değildir. Yine de sorumluluk duygusu ağır basar ve eğer yapmazsa çevrenin de ayıplayacağını düşünerek yeğenini yanına almaya karar vermiştir. Küçük kızın iyi bir disipline ihtiyacı olduğu düşüncesindedir. En ufak bir ilgi ya da sıcaklık göstermek yerine hayli soğuk ve ilgisiz bir tavır içindedir. Babasının kendisine öğrettiği iyimserlik oyunu sayesinde Pollyanna kısa süre sonra çevresindeki herkesin sevgilisi haline gelir. 

Emily Of  The New Moon (2007)

Emily of New Moon'da ana karakter Emily doğaya ve yazmaya tutkundur. Anne tarafının onay vermediği bir evliliğin sevgi dolu meyvesi olarak doğmuştur. Zayıf bünyesindeki hastalığı sonrası babasının ölümüyle hayatı farklı beklenmedik şekilde alt üst olur. Mezar taşında 1896 tarihi yazar. Prince Edward Adası'na Yeni Ay adlı evde daha önce hiç karşılaşmadığı akrabalarıyla, buz kraliçesi teyzesi Elizabeth, onun küçüğü Laura ve kuzeni Jimmy ile birlikte ile yaşamaya başlar. 

 

Fazlasıyla kuralcı bu yeni mekana adım attığı gün çiftlik işlerine yardıma gelen Jimmy adlı çocukla karşılaşır. İlk kez okul hayatı olacaktır. Elbette sorunlar ve yeni dostluklar da burada filizlenir. Önce İlse ardından harika çizim yeteneğiyle kendine hayran bırakan Teddy ile tanışır. Hikaye karakterin genç kızlık dönemine de evrilir ve 1900'lü yıllara geçiş yaparak devam eder.

Candy Candy / Şeker Kız Candy (1976): 

Candy 1898-99 yılında doğmuştur. Animenin başlangıcı 1904'tür. Karakter 1.dünya savaşı başladığında 16 yaşındadır. (1. Dünya Savaşı:1915-1918)

Candy ve Annie isimli iki kız bebek bir kış günü Rahibe Pony ve Rahibe Lane'in gözetimindeki Pony Evi adlı yetimhaneye bırakılır. Ağaçlara tırmanan, erkek gibi kement atabilen sıcakkanlı Candy ile daha naif, sessiz yapıdaki Annie iki yakın arkadaş olarak büyürler. Yaşadığı yerde mutlu olan Candy'nin aksine Annie bir ailesi olmasını ister. Gönlünde yatan gerçeği dile getirince Candy arkadaşının şansına engel olmak istemez. Böylece birbirlerine elveda derler. Günler birbirini izler. Candy yetimhanedeki yaşı en büyük çocuk olarak artık evlat edinilmeyi ummamaktadır. Oysa bir gün rahibeler kendisini çağırdığında öğrenir ki varlıklı Leagan ailesi kızları için "birini" almak istemektedir. Artık Ponny Evi için fazlasıyla büyüdüğün ve yeni çocuklar için de yere ihtiyaç duyulduğunun farkındadır. Böylece yapılan teklifi kabul eder.

Yeni evine ulaştığında daha kapıdan adımı atmıştır ki kafasına bir kova su yiyince kardeş gibi olacağını umduğu şımarık iki çocuk hoşgeldin deme şekillerinden ne tür insanlar olduklarını belli ederler. Aileye eşit bir üyesi değil bir hizmetçi ya da kimi zaman eşlikçi konumu için istendiğini anlar. Ancak Neil ve Elise’nın hain planları yüzünden başı sıkça derde girip her defasında zan altında kalınca canından bezerek gözyaşları içinde evden kaçar. Bu kısa yolculukta Geldiği gibi dakikalar içinde ortadan kaybolan ve geride aile armasını andıran bir mücevher bırakan ilk aşkı ile karşılaşır. Neil ve Elise’nin bıktıran oyunları devam ederken evin bir köşesinde tesadüfen bulduğu eski görünümlü bir portrede prensi görür. Hizmetçi Dorothy'nin anlattıklarına göre resimdeki çocuk varlıklı Audrey ailesine mensuptur ve daha önce birkaç kez Leagan'lara gelmiştir. Günler birbirini izlerken önce Stear (Alistair) ardından Archie (Archibald) isimli iki çocukla tanışır ve öğrenir ki onlar da Audrey ailesinin birer üyesidirler. 

Sonraki günler Bayan Brayton kızı Annie ile Legan ailesini ziyarete gelir. Candy, çocukluk arkadaşı Annie’nin ‘Onu tanımayan" yabancılaşmış tavrına incinse de sırrını ifşa etmez. Annie giderken saç kurdelasını minnettarlığının göstergesi olarak bırakır. Ancak bu kurdela daha sonra hırsız olarak nitelenmesine neden olur. Candy'nın yaşama dair zorlu sınavı bizdeki Kemalettin Tuğcu kitaplarını aratmayan cinstendir.

Editör Yorumu:

Serideki ayrıntılardan yola çıkarak hikayenin hangi yıllarda geçtiğine dair nette uzun bir tarama sürecim olmuştu. 1898 yılının ana karakterin doğum tarihi olabileceği sonucuna varmıştım. Bu bağlamda özellikle hemşirelik döneminde 1. Dünya Savaşı'nın başladığı 1914'ü açıkça işaret ediyorken karaktere uygun görülen kıyafet tasarımlarının dönemini yansıtmadığı düşüncesindeyim. Yukarıda yer alan görsellerse o dönemde basılan materyallerden alınma. Aynı şekilde Terry'nin giysileri de 70'lerin hipi havasını veriyor gibi. 

Seriyi ayrıntılı biçimde anlattığım yazı için buraya tıklayın

Little Princess Sarah:

Bir edebiyat uyarlaması olan hikaye 1910'lu yıllarda geçer. 

7 yaşındaki Sara Creve'ın 1. Dünya Savaşı'na katılmak üzere zengin aile çocuklarının devam ettiği yatılı okuluna bırakan maden sahibi varlıklı babasından ayrılmasıyla başlar. Londra'daki kabul edildiği bu okul genç hanımefendiler yetiştirmektedir. Ancak orduya katıldıktan bir süre sonra tam da Sara'nın doğum gününde babasının öldüğü haberi ulaşır. 

Paragöz okul müdiresi borcunun karşılığı olarak onu hizmetçi olarak çalışmaya zorlar. Hayatı peri masalından kibritçi kız hikayesine dönüşen Sarah için yoksul hayata alışmak başlangıçta hiç de kolay olmaz. Ancak iyi kalpli ve sevecendir. Babasının döneceğine dair her zaman içinde taşıdığı umut zorluklara da göğüs germesini sağlar.

Watashi to Watashi: Futari no Lotte (1991)

Çocukken Hollywood'dan çıkma sinema versiyonunu izledikten sonra tesadüfen animesi olduğunu keşfetiğim Watashi to Watashi: Futari no Lotte 80'lerde ve 90'larda sıkça gördüğümüz kitap uyarlamalarından biridir. Orijinal hikaye Alman yazar Erich Kastner'in 1942'de basılan Çift Lotte adlı romanına dayanmaktadır. (Das doppelte Lottchen, "The Double Lottie")

Bir yaz kampında tesadüfen karşılaşan Lottie and Lisa şaşırtıcı derecede birbirlerine benzediklerini fark ettiklerinde hem onlar hem de herkes şaşkına uğrar. Bu tuhaflıkla başlayan iletişimleri de dostane biçimde gelişmez. Ancak zamanla karşısındakini tanımayı ve sevmeyi öğrendiklerinde benzerliklerinin bir tesadüften ibaret olmadığını keşfederler.

Trapp Ikka Monogatari / Trapp Family Story

Bu seri Maria von Trapp (Maria Kustchera)'nın gerçek yaşam öyküsünden yola çıkan ve 1949'te yine kendisi tarafından yazılan hikayesi Broadway 'de sahnelenen Sound of Music'e ilham kaynağı olan 1991 tarihli animedir. Hikaye 2. Dünya Savaşının gölgeleri henüz belirmemişken başlar.

91 Days (2016)

91 Days adlı anime mafya gölgesinde Amerika’da her türlü alkolün üretimi, satımı ve dağıtımı yasaklandığı “Yasaklanma Dönemi” olarak anılan 1919 – 1933 yıllarında geçen bir intikam hikayesidir. Seri 13 bölümdür. Bunun haricinde 7. bölüm sonrası ve bunları özetleyen bir özel bölümden ibarettir. 

Angelo Lagusa, varlıklı ailesi ile yaşayan bir çocukken Valetti Ailesi kendisi hariç tüm ailesini katledince mutlu mesut zamanlar kendisi için sona erer. Bu arada ülkede alkol ihtiyacını gidermek isteyen Amerikan halkının yardımına karaborsacılar ve onları yöneten mafya girince ve hükümet yetkilileri doğru dürüst önlem de almayınca çeşitli örgütler ve organizasyonlar kısa sürede güç sahibi haline gelerek yer altı dünyasını yönetmeye başlar. 

NOT: Devri lanse eden renk tonları güzel seçilmiş. Komedi unsurları yok. Özellikle kadınlardaki kıyafet tasarımları söz konusu olduğunda devri yansıtmadığı gibi yetersiz ve sönük gelmişti.

Nil Admirari no Tenbin (2018)

Alternatif bir zaman diliminde Japonya'daki Taisho devri 1936'da sona ermektedir. (Gerçekte 1926) 

Tsugumi Kuze babasının uygun bulduğu bir ailenin oğlu ile evlilik arefesindedir. Kendisine düşkün 14 yaşındaki erkek kardeşi Hitaki haberi duyduğunda bunun altında ablasının iyiliğinden çok mali nedenler yattığını düşünür. Bu yüzden karşı çıkar. Üstelik ablası kendisine o ana değin konuyla ilgili hiç birşey söylememiştir.

Kuzu davranışını uygunsuz ve biraz da fazlaca şımartılmış olarak görse de yine de gönlünü almaya karar verir. Alışverişten dönerken sevdiği pastalardan getirir. Çay saatinde kapısını çalar. Hizmetkarı da yanındadır. Yanıt alamayınca endişelenir. İçeri girer. Delikanlı "tüm bunlar sona ermeli..." diyerek tutuşturduğu elindeki kibriti yere bırakır. Kuzu'yu dehşete düşüren bakışları arasında tüm bedeni alev alır. Neyseki buna rağmen hayatta kalır ama yanıkları nedeniyle hastaneye kaldırılır. Koridorda uşağı ile doktor muyenesinin bitmesini beklerken yanına yaklaşıp "İmparatorluk İstihbarat Yönetim Bürosu" mensubu olduğunu söyleyen iki kişi olay hakkında bilgi almak istediklerini söyler. Konuşma evde devam eder. 

Full Metal Alchemist & Brotherhood  (Mezar Taşına Göre 1914)

Öykü annelerinin ölümcül bir hastalıkla yitiren Elric kardeşlerin çalışıp öğrendikleri kadar olası –baba mirası gen- simya gücü ile onu geri getirmeye karar vermeleri ile başlıyor. Ancak sadece 11 ve 10 yaşında olan çocuklar babalarından kalan simya kitaplarını sınırlı anlama çabaları ile ne ölçüde okusalar da simya bilimi yapmayı düşündükleri insan diriltme çabasını en katı biçimde yasaklamakta ve ulaşabileceği felaketi anlatmaktadır. Yıkımı sayılabilecek bu deneyimin ardından artık 14 ve 15 yaşında gördüğümüz iki kardeşin -kaybettikleri bedenleri geri alma- çabası öykümüzün başlangıcı olur. 

Full Metal Alchemist hangi dönemde geçiyor derseniz. 2. Dünya savaşı öncesi. Ancak alternatif bir evren yaratılmış. Çocukların annesinin mezarında 1904 tarihi var. (İlk seride 1910 yazıyor.) Görünüm onu yansıtsa da yaşadığımız dünya ilgisi yok aslında. Amestris ülkesi ve komşuları anlatılmakta. Ayrıca nette yazan kimi yorumlara karşın ben bu serilerde naziler ya da hitlere dair bir şey göremedim. Evet führer olarak çevrilen bir karakter ya da o dönemi yansıtan bir hava var ama hepsi o kadar. Brotherhood ve sinema filmi Conqueror of Shamballa’da geçiyor.

Leviathan (ONA) (2025)

 

 

Japon anime stüdyosu Orange elinden çıkan Leviathan alternatif bir evrende, 1914 Avrupası'nda geçiyor. Her ne kadar tarihsel yönünde zaman ve teknoloji bağlamında uyumsuzluk gösterse de konuyu ilginç kılan ayrıntılar eklemiş. Mesela bir tarafta Darwinciler diğer tarafta Nicola Tesla'nın takipçileri yer almakta. Konunun İstanbul'da gecen bir bölümü içermesi izleme listeme girmesini sağladı. 

1. Dünya savaşının fitilini ateşleyen Avusturya Arşıdük ve düşesinin suikasti sonrası oğulları kaçak prens Aleksandar ve kılık değiştirmiş bir kızın Sharp'ın biyomühendislik ürünü bir savaş gemisinde, Leviathan'da buluşup tarihin akışını değiştirmeye çalışmasını konu ediniyor.  

 

Aoi Bungaku Serisi: 

Geçtiği dönem 1930'lar Japonya'da Showa devri ile bölüm  9&10 ise  "Run, Melos!" 1940'ların sonudur. 

Gosick  (1924-29)

1924 yılında Japon ordusu mensubu yüksek rütbeli bir askerin 3. oğlu olan Kujo Kazuya yüksek notları sebebiyle küçük bir Avrupa ülkesi olan Sauville'nın en itibarlı okullarından biri St. Marguerite Akademisi'nde okumaya hak kazanır. Akademide şehir efsaneleri ve korku hikayeleri çok yaygındır. Sahip olduğu Kara Azrail lakabı dost canlısı hissettirmeyen bakışlarla karşılaşmasına neden olur. 

Kazuya diğerlerinin pek de uğramadığı  kule yapısındaki kütüphanede kitapları tararken dikkatini çeken altın bir saç teli onu sarmal uzun merdivenleri arşınlamaya ve en tepeye çıkmaya sevk eder. Basamakların sonunda göz alıcı bir botanik bahçesine ulaşır. Blois ailesine mensup Victorique adlı gizemli kız adeta seramik bebekleri andıran biri orada öylece durmaktadır. Kazuya ile aynı sınıfta olmasına ders saati hiç orada bulunmaz. Vaktinin tamamını kütüphanede sıkılarak, uyuyarak kitap okuyarak ve elinde piposuyla kimsenin çözemediği cinayetleri çözerek geçirir. Böylece birdenbire Kazuya kendini sanki Sharlock'un yardımcısı Dr. Watson gibi maceradan maceraya koşarken bulur. 

Editör Yorumu:

- Animedeki kıyafet tasarımları 1920'ler değil de daha çok victorian devrine ait gibi duruyor.

- Konu ve anlatım tarzı vasat, karakter tasarımları sıkıcı ve basit. Anime sanki 10 yaş için yapılmış. Sadece dönem hikayesi olması hatırına yıllar önce izlemiştim. 

Youjo Senki (The Saga of Tanya the Evil): 1. Dünya Savaşı (1920'ler) ve 2. Dünya Savaşı arası

Showa Genroku Rakugo Shinju (First Season): Hikaye Showa Devri (1926-1989) Japonyasında geçmekte. Yaklaşık olarak 1930'-1940'ler.

Senkou no Night Raid () Hikayenin geçtiği yıl 1931'dir.

Kino’s journey

Demon Slayers : 1910'

Chrno Crusade: 1920'lerde geçer ama tasarım ve kıyafetler pek yansıtmaz

Baccano

Kojika Monogatari 

Gosick  (1924-29)

Sekai Meisaku Gekijou Kanketsu Ban (World Masterpiece Theatre) uyarlaması anime 

Cluster Edge 

Princess Principal

Sakura Wars : 

Hayali bir Taishō devrinde 1923 (Taisho 12) ile 1940 (Taisho 29) yılları arasında geçer.

Shouwa Genroku Rakugo Shinjuu (1930s) 

Dantalian no Shouka (1939)

Golden Kamuy: 1910

Filmler:

Grave of The Fireflies: 2. Dünya Savaşı

The Wind Rises: 2. Dünya Savaşı 

Ano Hi, Bokura wa Senjou de: Shounenhei no Kokuhaku: 2. Dünya Savaşı

Steamboy 

Millennium Actress - film covers period from about 1930-1960

Porco Rosso 1920'